TAPI và hoà bình Nam Á

Đường ống dẫn khí đốt Turkmenistan-Afghanistan-Pakistan-India (TAPI) uớc tính tốn 10 tỷ đôla để xây và dự trù hoàn thành cuối năm 2019. Đường ống này dài khoảng 1,814 cây số, có khả năng vận chuyển 33 tỷ mét khối khí đốt mỗi năm từ Turkmenistan tới biên giới Ấn Độ. Nó sẽ mang khí đốt từ biển Caspian Sea của Turkmenistan đi qua Afghanistan vào Pakistan và cuối đầu là India. Việc xây dựng bắt đầu ở Turkmenistan ngày 13/12/2015.

Hai điều lo ngại chính cho việc hoàn thành dự án này là tài chính và an ninh. Có thể nói vấn đề an ninh tại Afghanistan là rào cản lớn nhất. Được biết công ty Turkmengas đóng góp 85% chi phí xây dựng, công ty Dragon Oil có trụ sở ở Dubai cũng dự định tham gia vào dự án, chống lưng là Ngân Hàng Phát Triển Á Châu (ADB). Các nước Afghanistan, Pakistan, và India cam kết đóng vào 5% mỗi nước, tức 500 triệu đôla. (bit.ly/1Rs7FhK)

Theo chuyên gia làm việc cho Liên Hiệp Quốc và thực hiện các dự án ở Afghanistan trong nhiều năm, anh TS Đinh Xuân Quân, thì đường ống này sẽ giúp cho Nam Á được ổn định hơn, nó ràng buộc 4 nước mà đường ống đi qua phải cộng tác với nhau trong vấn đề an ninh. Tổng thống Afghanistan, ông Ashraf Ghani nói rằng sẽ tạo một lực luợng 7,000 quân để bắt đầu dọn dẹp con đường dẫn ống, vào tháng 4/2016. (bit.ly/1McNdpg)

India là nước tiêu thụ khí đốt cuối đường sẽ có nhu cầu và động lực để làm việc với đối thủ lâu nay là Pakistan. Tương tự, Pakistan cần làm việc với Afghanistan trong vấn đề an ninh và Pakistan lại có nhiều ảnh hưởng với các nhóm Taliban đang gây khó khăn an ninh cho Afghanistan. 

Có thể nói nước nắm chìa khoá trong vấn đề an ninh là Pakistan, mặc dù phần mất an ninh nhất nằm ở Afghanistan, vì Pakistan là trái độn giữa India và Afghanistan, mà Pakistan vừa là sào huyệt của các nhóm khủng bố hoạt động ở Afghanistan vừa là đối thủ lâu nay của India. Điều khích lệ là chính Pakistan rất muốn dự án này được thành hình.

Chúng ta hãy hy vọng là dự án này được thành hình để vùng Nam Á được nối kết nhau, cộng tác với nhau, nhờ nó mà hoà bình dễ đến hơn và sự thịnh vượng ở trong tầm tay của người dân hơn.

Lê Minh Nguyên

18/3/2016

Chính sách đối ngoại của Nga

Theo báo The Economist thì Nga là một siêu cường rỗng, không nên để bị lừa bởi những gì Nga biểu diễn như can thiệp và rút quân ở Syria. Chính sách đối ngoại của ông Putin được hình thành từ sự yếu kém và được làm ra cho tivi show.

Giá dầu hạ 3/4 so với lúc cao nhất, cộng với các biện pháp trừng phạt kinh tế của phương Tây vì chiếm Crimea của Ukraine làm cho tiêu chuẩn sống của dân Nga càng ngày càng thấp hơn trong hai năm qua và đang tiếp tục rơi xuống. Lương hồi tháng Giêng 2014 là $850/tháng, chỉ một năm sau còn $450. Tổng sản lượng (GDP) Nga chỉ khoảng 1/9 của Hoa Kỳ.

Vì Ukraine kế cận Nga và có cấu trúc chính trị giống Nga (khi Yanukovich chưa bị lật đổ hồi tháng Hai 2014), tức chế độ một thiểu số gia đình nắm phần lớn tài sản quốc gia hay chế độ đạo tặc (oligarchy hay kleptocracy), nên sự thành công trong dân chủ hoá của Ukraine sẽ kéo theo sự sụp đổ chính trị của triều đại Putin, cho nên Putin bằng mọi giá không muốn Ukraine thành công trong việc dân chủ hoá cũng như khả năng xây dựng nước (nation-state building) theo các mẫu mực của phương Tây.

Ông Putin và triều đại ông luôn chú trọng biên cương phía tây của Nga, cho Hoa Kỳ là kẻ thù số một của Nga (thực tế không phải vậy) và dùng Tây Âu để bành trướng vào lãnh thổ Nga. Trong khi các chế độ dân chủ có bản chất cộng tồn chứ không phải xâm lăng. Nếu Nga dân chủ thực sự thì Nga hưởng lợi rất lớn từ Hoa Kỳ và Tây Âu.

Kẻ thù muốn bành trướng vào lãnh thổ Nga thực sự là Trung Quốc.

Economist 19/3/2016 (econ.st/1pNp4eO)

Lê Minh Nguyên

Trump thắng lớn Mega Tuesday 15/3

99/99 delegates Florida Trump ôm trọn

29/72 North Carolina Trump chia miếng lớn

24/69 Illinois Trump chia miếng lớn

??/52 Missouri Trump chia miếng lớn (chưa công bố)

Có 2 trường hợp sẽ xảy ra cho phía Cộng Hoà khi đến đại hội ở Cleveland 18/7/2016:

1. Trump có đủ 1,237 phiếu: CH bắt buộc phải chỉ định Trump đại diện đảng ra tranh tổng thống.

2. Trump không hội đủ 1,237 nhưng cao delegates nhất: CH sẽ cho đấu võ đài ngay trong 4 ngày đại hội để chọn ai đại diện đảng. Tuy khoảng 168 superdelegates của CH không có tầm vóc và quyền hạn như bên Dân Chủ, nhưng khối này cộng với sự vận động toàn bộ delegates của tất cả các ứng viên sẽ bỏ phiếu tại đại hội để chọn ai đại diện đảng. Nếu Trump thua, ông ta có thể tách ra khỏi đảng để tranh độc lập. Tình hình có vẻ sẽ là giải pháp 1, tức Trump đủ 1,237 delegates trước khi bước vào đại hội.

Phía Dân Chủ thì bà Clinton thắng dễ dàng Mega Tuesday nhưng ông Sanders không bỏ cuộc vì cho rằng các tiểu bang lớn sắp bầu tới đây đang ưa chuộng ông. Ông hy vọng một mặt bà Clinton không đủ 2,383 delegates để được chỉ định khi vào đại hội ở Philadelphia 25/7/2016, một mặt các tiểu bang lớn sắp tới (như California, New York, Pennsylvania, Washington...) sẽ nghiêng về ông. Nếu như vậy, tuy ông không đủ delegates nhưng sẽ thuyết phục khoảng 712 superdelegates bỏ phiếu cho ông, viện dẫn xu hướng quần chúng và khả năng đánh bại CH của ông cao hơn, như đã xảy ra năm 2008 khi superdelegates chọn ông Obama thay vì bà Clinton.

Hiện giờ thì huê dạng là ông Trump sẽ đấu với bà Clinton. Ông David Plouffe, chiến lược gia của Obama nói rằng đừng nên đánh giá thấp ông Trump, vì các cử tri lao động lâu nay nghiêng về phía đảng DC sẽ bỏ cho ông, và ông là người không ai tiên liệu được, người mang đến sự ngạc nhiên.

politi.co/1pKDjBf

lmn

Có vẻ quá trễ để đảng Cộng Hòa stop ông Trump

Ngày Thứ Ba 15/3 là ngày bầu sơ bộ quan trọng còn được gọi là Mega Tuesday, chỉ đứng sau Super Tuesday hôm 1/3.

Ngày 15/3 cũng quan trọng vì 2 tiểu bang lớn là Florida (99 delegates) và Ohio (66 delegates) theo luật "winner take all" tức ai thắng, dù chỉ hơn đối thủ 1 phiếu, sẽ lấy hết delegates của tiểu bang, chứ không chia theo tỷ lệ như các tiểu bang khác.

Nếu ông Trump thắng hết cả 2 tiểu bang này thì coi như game over trong đảng Cộng Hoà, ông Trump sẽ gom dễ dàng 1,237 delegates để đại diện đảng Cộng Hoà.

Tình hình cho thấy ông Trump sẽ thắng dễ dàng ở Florida, coi như ông Rubio đứt chếnh vì là tiểu bang nhà của ông. 

Còn ở Ohio thì ông Kasich có vẻ sẽ thắng vì là tiểu bang nhà của ông. Tuy nhiên theo thăm dò thì ông Trump chỉ đứng sau vài phần trăm, còn nằm trong vòng sai số của khoa xác suất nên khó nói là ông Kasich chắc chắn thắng. Cho dù ông Kasich thắng Ohio thì cũng còn cách biệt ông Trump quá xa (thứ tư) nên không phải là mối đe doạ cho ông Trump như ông Cruz (thứ hai). Ông Rubio không tranh nỗi Ohio nên khuyên những người ủng hộ ông dồn phiếu cho ông Kasich.

Các tiểu bang khác cũng bầu ngày 15/3 là Illinois, Missouri, North Carolina. Tuy số delegates của 3 tiểu bang này nhiều hơn 2 tiểu bang Florida và Ohio, nhưng được chia theo tỷ lệ nên tính cách quyết định không lớn lắm.

bit.ly/1S0KL4g

Lê Minh Nguyên

Sự Phi Nhân Của Chính Trị

Aaron Ross Powell

Lê Minh Nguyên dịch

Chính trị khuyến khích chúng ta triệt hạ nhân phẩm những đối thủ của chúng ta và kết quả là, chúng ta tự triệt hạ nhân phẩm của chính chúng ta.

Chính trị là vô nhân đạo.

Là con người, chúng ta có năng lực lý luận. Cùng với năng lực này là khả năng để quan hệ với những người khác một cách hợp lý. Nếu bạn muốn thay đổi suy nghĩ của tôi về một điều gì đó, thì cách hay nhất, cách nhân bản nhất để làm là thông qua sự thuyết phục ôn hòa. Đưa ra những lập luận. Chất vấn tôi. Cố gắng chỉ ra những sai lầm của tôi. Đó là những gì mà người tốt bụng làm khi họ không đồng ý.

Những gì họ không làm là đánh nhau. Khi thấy bất đồng không giải quyết được, họ không rút dao hay súng để tấn công đối thủ. Họ nhận ra rằng cho dù người ta không đồng ý, ngay trong các vấn đề rất quan trọng, thì sự tôn trọng mà chúng ta có cho nhau như đồng bào đòi hỏi chúng ta cũng tôn trọng những khác biệt của nhau. Vì vậy, chừng nào bạn không sử dụng bạo lực đối với tôi hay tài sản của tôi, tôi có nghĩa vụ không sử dụng bạo lực đối với bạn và tài sản của bạn. Làm khác đi là hành xử như một kẻ vũ phu. Và chúng ta không nên làm điều đó bởi vì đó không phải là những gì mà người tốt nên làm và cũng bởi vì để sống một cuộc sống tốt đẹp, ta chỉ tìm thấy được khi sống tối đa được tiềm năng con người của chúng ta. Không có ai sống tốt khi là một kẻ vũ phu.

Nếu nhân tính căn bản - và theo đó là sự tôn trọng nhân phẩm căn bản của người khác - cấm tôi hành động thô bạo để được việc cho tôi, nó cũng cấm tôi dùng những người khác để hành động thô bạo thế cho tôi. Nếu tôi muốn chiếc xe của bạn và bạn không muốn bán nó, thì cùng chung các quy luật luân lý để nói rằng tôi không nên đập vỡ cửa kiếng để lấy xe, cũng được áp dụng cho việc tôi không nên thuê một tên côn đồ ngoài phố để đập cửa kiếng và lấy nó cho tôi.

Nhưng thuê tên côn đồ ngoài phố để hành xử bạo lực cho ta, trong thực tế là những gì mà hầu như các sinh hoạt chính trị thể hiện. Nhìn vào cuộc chiến chống ma túy. Trong xã hội dân sự, nếu tôi nghĩ rằng việc bạn sử dụng ma tuý là xấu, tôi sẽ nói với bạn như vậy. Tôi cung cấp bằng chứng và lý lẽ tại sao bạn không nên dùng nó. Tôi tiếp xúc gia đình và bạn bè của bạn để cùng tham gia với tôi. Tuy nhiên, nếu bạn kiên quyết, thì tôi phải chấp nhận điều đó - khi nào việc sử dụng ma tuý của bạn không xâm phạm các quyền cơ bản của tôi, chẳng hạn như bạn ăn cắp tài sản của tôi để chi trả cho sự nghiện ngập của bạn.

Nhưng trong xã hội chính trị, tôi không dừng lại khi các lý lẽ và chứng cứ bị thất bại. Thay vào đó, tôi quay sang phía nhà nước. Tôi kéo một số bạn bè để bỏ phiếu cho một đạo luật chống sử dụng ma túy, hoặc tôi thuyết phục một khối các nhà làm luật để làm như vậy. Với luật mới nằm về phía tôi, bây giờ tôi có thể sử dụng bạo lực để tôi được việc. Bạn muốn tiếp tục sử dụng ma túy? Tốt, nhưng bây giờ cảnh sát với khẩu súng sẽ làm cho bạn dừng lại, và nếu bạn không dừng, ông ta sẽ bắt bạn. Và nếu bạn chống lại, ông ta sẽ bắn bạn.

Nguyên tắc căn bản này - chính trị như một phương tiện tiến về bạo lực khi các phương tiện khác của sự thuyết phục đã thất bại - áp dụng cho nhiều chính sách khác chứ không chỉ là riêng cho việc chống sử dụng ma túy. Các doanh nghiệp sử dụng bạo lực của chính trị để ngăn chặn các đối thủ cạnh tranh. Các nhân viên của những trường công lập sử dụng bạo lực của chính trị để ngăn chặn các sinh viên học sinh không được đổi trường dù trường này quá tệ. Những nhà cải cách về gây quỹ vận động tranh cử muốn sử dụng bạo lực của chính trị để dập tắt tiếng nói mà họ không thích. Thị trưởng New York muốn sử dụng bạo lực của chính trị để ngăn chặn người dân New York uống quá nhiều nuớc ngọt.

Tất cả chúng ta nên gớm ghê sự thả trôi về hướng phi nhân này. Tất cả chúng ta nên cố gắng để tốt hơn so với những gì mà chính trị khuyến khích chúng ta trở thành. Tất cả chúng ta nên từ chối sử dụng bạo lực để đạt được điều chúng ta mong muốn.

Cái vấn nạn là, khi chính trị phát triển - khi việc làm quyết định chính trị tiếp tục tràn ngập và lấn áp quyết định của lãnh vực tư - thì nó trở nên ngày càng khó khăn để thoát khỏi sự phi nhân mà nó gây hại lên chúng ta. Các quyết định chính trị thuờng là thế này hay thế khác (either-or). Hoặc việc này hợp pháp hay nó không hợp pháp. Hoặc điều tôi muốn sẽ thắng hay điều bạn muốn sẽ thắng. Hậu quả là, chính trị khuyến khích chúng ta xem nhau như kẻ thù. Bạn không chỉ là một người có quan điểm khác biệt về một vấn đề nhất định hơn tôi. Thay vào đó, bạn là người muốn tôi làm những điều bạn muốn - và hậu thuẩn cho nó bằng những đe dọa bạo lực.

Khi cái nhìn của chúng ta với một nguời nào đó được lái về hướng kẻ thù, chúng ta vô hình chung bắt đầu hạ thấp nhân phẩm của người đó. Hậu quả là, chúng ta thấy không cần phải quan hệ với người đó một cách nhân đạo, tôn trọng và thông qua lý lẽ. Thay vào đó, bạo lực dễ được chấp nhận hơn. Nếu đối thủ của bạn là một kẻ vũ phu, bạn có thể đối phó với anh ta như một vũ phu.

Dĩ nhiên điều này trở nên tồi tệ hơn do sự tức giận mà chính trị kích động lên rất nhiều người trong chúng ta, sự tức giận làm tê liệt hay đè lên khả năng sử dụng lý lẽ của chúng ta, và do đó nó làm giảm đi khả năng của chúng ta để nhận ra sự phi nhân trong ứng xử của chúng ta.

Chúng ta có thể tốt hơn như vậy. Thực ra, chúng ta có trách nhiệm luân lý để tốt hơn như vậy. Nhưng, quan trọng hơn, chúng ta muốn tốt hơn thế, bởi vì chúng ta muốn sống trọn vẹn cái tiềm năng khổng lồ mà chúng ta có như là con người. Sử dụng chính trị - sử dụng bạo lực phía sau của nhà nước - để đạt được ý muốn của chúng ta, nó tiêu biểu cho sự rút lui ra khỏi cái tiềm năng này. Mối quan hệ của chúng ta với những người khác nên là những gì như lý lẽ, tôn trọng, nhiệt tình - không nhỏ mọn, đe dọa, và bạo lực.

Chúng ta nên ôm chầm xã hội dân sự thực sự, và làm tất cả những gì trong khả năng của chúng ta để từ bỏ sự phi nhân của chính trị.

bit.ly/1UqV0Rq

Tuyên Bố của Liên Đoàn Dân Chủ Trung Quốc Hải Ngoại

Tuyên Bố của Liên Đoàn Dân Chủ Trung Quốc Hải Ngoại về phát biểu vừa qua của ông Donald Trump

Trong cuộc tranh luận của các Ứng cử viên Tổng thống trong đảng Cộng hòa vừa qua ở Miami, Florida, ứng cử viên Donald Trump công khai gọi phong trào dân chủ năm 1989 tại Quảng trường Thiên An Môn ở Bắc Kinh là một sự "bạo loạn" (riot). 

Ông nói sự đàn áp và thảm sát sinh viên cùng thường dân ở Bắc Kinh năm 1989 cho thấy đó là "một chính quyền mạnh, đầy quyền lực, phản ứng lúc đó với sức mạnh nên đã dẹp được bạo loạn."

Trong những năm gần đây, ngay cả chế độ Cộng sản Trung Quốc cũng đã không còn sử dụng từ "bạo loạn" này, thay vào đó họ đã sử dụng từ "sự kiện" (incident) để mô tả phong trào.

 

Thái độ này của ông Donald Trump trong vấn đề Thiên An Môn không phải là những gì mà đa số người dân Trung Quốc có thể chấp nhận được; cũng như bất kỳ người có lương tâm nào trên thế giới. Đó là một sự xúc phạm đến những người đang chống lại sự độc tài của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

 

Chúng tôi đòi hỏi ông Trump xin lỗi cho sự xúc phạm người Trung Quốc trong những nhận xét sai lầm của ông. Chúng tôi trong phong trào dân chủ Trung Quốc không bao giờ muốn can thiệp vào sự lựa chọn của nhân dân Mỹ về những nhà lãnh đạo của họ. Tuy nhiên, cũng giống như người dân Mỹ, chúng tôi không muốn bị xúc phạm bởi những nhà lãnh đạo của các quốc gia khác.

Ngụy Kinh Sinh

Chủ Tịch

Liên Đoàn Dân Chủ Trung Quốc Hải Ngoại

Washington, DC

bit.ly/21oBbdW

https://nyti.ms/1Re4kck

Anh Nguyễn Ngọc Bích và Lẽ Biến Động

Thác là thể phách, còn là tinh anh

Tôi muốn viết về anh khi còn ở Philippines nhưng không có được sự tỉnh tâm. Sáng hôm nay 11/3 sau một giấc ngủ dài khi về đến nhà khuya hôm qua, tôi viết những lời vĩnh biệt anh, dù đã gặp anh ở nhà quàn Manila hôm 4/3 để cúi nghiêng mình vĩnh biệt anh và ôm chị Hợi chia buồn!

Cô bé activist Nancy, anh Phúc và tôi từ phi trường Manila đến khách sạn vào khoảng 7 giờ tối Thứ Năm 3/3, một giờ sau chúng tôi gặp các anh Châu, Khiết, Tâm, Hoàng... ở hành lang khách sạn, anh Châu kéo tôi ra riêng và thông báo anh Bích đã qua đời trên máy bay, máy bay chưa đáp và anh em đang chuẩn bị ra phi trường. Thật là bất ngờ và chấn động trong đau lòng cho cả nhóm!

Anh em cho biết trên máy bay từ Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) bay qua Manila ngoài anh chị Bích còn có anh Hoạt và cô Ca Dao. Nhờ có thông báo trước, khi máy bay còn trên không trung ngay lúc anh Bích ra đi, nên anh Trịnh Hội và các anh em VOICE đã chu đáo chuẩn bị trước để không bị những ngày cuối tuần làm chậm trễ thủ tục. Máy bay đến khuya 3/3 thì sáng Thứ Sáu 4/3 nhà quàn ở Manila đã để anh Bích trong phòng tang lễ cho anh em đến viếng lần cuối.

Sáng 4/3, sau khi sinh hoạt với 2 tổ chức của Philippines về vấn đề Biển Đông tại phòng họp của khách sạn, chương trình được cắt ngắn đi một giờ để chấm dứt lúc 11:00AM rồi tất cả đến nhà quàn để viếng anh Bích, và sau đó bay ra đảo du lịch Boracay cách Manila khoảng một giờ bay để bắt đầu chương trình của Họp Mặt Dân Chủ.

Ngày Thứ Bảy 5/3, trước khi bắt đầu chương trình, anh em đã để ra những phút tĩnh lặng tưởng niệm anh Bích. Ngày Chủ Nhật 6/3 trước khi chấm dứt chương trình, anh em đã long trọng làm buổi lễ thắp nến, nói về anh và những hy sinh không mệt mõi của anh cho dân chủ hoá Việt Nam.

Sau khi qua Mỹ năm 1975, tôi nghe danh anh Bích đã lâu nhưng đến khoảng năm 1994 mới gặp mặt anh ở Thượng Viện Quốc Hội Hoa Kỳ. Lúc đó nghị sĩ Bob Dole là lãnh tụ đa số Thượng Viện, ông và khoảng 15 nghị sĩ khác mời ăn sáng ở Thượng Viện với khoảng 30 nhà hoạt động Châu Á. Phía Việt Nam có anh Bích, ông Tony Lâm (lúc đó là nghị viên TP Westminster), BS Phạm Đặng Long Cơ và tôi. Tôi còn nhớ anh Bích rất nghiêm chỉnh với các câu hỏi trọng tâm. Ông Tony Lâm tặng chìa khoá TP Westminster cho NS Dole và tích cực đến gặp chuyện trò từng nghị sĩ, ông giới thiệu BS Cơ và cho biết BS Cơ vừa bị cộng đồng phản đối, BS Cơ không tuyên bố gì và không năng động như ông Lâm. Khi ra về, anh Bích và tôi đi chung đường, hai anh em vui vẻ chuyện trò và anh Bích tặng cho tôi tài liệu về Nghị Hội Toàn Quốc Người Việt Tại Hoa Kỳ.

Sau đó tôi gặp anh chị Bích thường xuyên hơn trong những sinh hoạt đấu tranh, thỉnh thoảng gọi hỏi anh những gì tôi không biết, như tên dịch các nhân vật CSTQ từ tiếng Anh ra tiếng Việt... Anh chị thật hiền hoà và cởi mở với anh em, không gaming, không thủ đoạn, không coi mình là trưởng lão bề trên, không có tính lãnh tụ-đàn em, anh dễ dàng nối kết với thế hệ millenials (tuổi 18-35), hết lòng đấu tranh cho một Việt Nam tự do dân chủ. Người Mỹ có câu "dân chủ là một lề lối sống" và lề lối sống của anh cho tôi sự kính quý của một nhà dân chủ chân chính.

Vì ưu tư với tiền đồ dân tộc nên anh làm bất cứ điều gì có tính đóng góp cho cuộc tranh đấu chung, trong lẽ biến di thì sự thay đổi của mười năm đời người chỉ bằng một năm vận nước, cho nên anh cố gắng chạy đua với tử thần, chạy và ngã gục trên đường, như GS Nguyễn Ngọc Huy và nhiều nhà chí sĩ khác đã nằm xuống cho quê hương.

Sáng Thứ Năm 10/3 anh Châu, cô Ca Dao và tôi ngồi trong nhà ăn của khách sạn ở Manila, anh Châu gọi phone cho anh Trinh và chị Hợi, lúc đó là khoảng 9:00PM tối Thứ Tư ở DC. Sau đó anh Châu đưa phone qua cho Ca Dao và tôi để nói chuyện với chị, chị là một người đàn bà Việt Nam xuất sắc, khi anh Bích còn sống thì lúc nào chị cũng bên cạnh anh để hỗ trợ, hiền hoà, cặm cụi trong công việc của anh. Anh em lo sợ chị không chịu đựng nỗi sự đau thương, nhưng không, chị chịu đựng đến mức độ anh em không ngờ, chị còn tỏ ra lo lắng là có quá nhiều công việc mà anh Bích còn đang làm dang dỡ. Cô Ca Dao cho biết trên máy bay khi anh Bích vừa mất, chị không tin, chị kêu anh dậy đi và thỉnh thoảng nhìn anh Bích nằm trên sàn máy bay đang được phủ kín rồi nói với Ca Dao là thấy anh còn động đậy! Chưa bao giờ biên cương của hai thế giới tử-sinh lại sát kề và khoảnh khắc đến như vậy!

Dòng sống của dân tộc cứ thản nhiên mở về phía trước, nhưng mở về hướng nào, độc tài hay dân chủ, văn minh sáng lạng hay hố thẳm vực sâu thì đều do viễn kiến và đại tâm lo cho vận mạng dân tộc của thế hệ hiện tại, nước Mỹ có được ngày nay là nhờ viễn kiến và đại tâm của những nhà lập quốc, nước Việt muốn buớc qua được sự bất hạnh của ngày hôm qua để trở thành một quốc gia hùng mạnh thì rất cần những người như anh Bích, sự ra đi của anh là một mất mát lớn cho dân tộc.

Anh Bích nằm xuống, như những anh hùng đất Việt trước anh đã nằm xuống

"Giữa đêm tối của hỗn mang dày đặc

Đây những người kết chặt giải đồng tâm

Hợp sức nhau gìn giữ suốt muôn năm

Cho máu Việt chung dòng trong biển loạn

...

Đây những người sinh nhằm thời quốc biến

Trong gian truân cố chuyển lại cơ trời

Giữa đêm sâu mưa gió rộn tơi bời

Vẫn thẳng tiến không rời đường cách mạng

Guồng tiến hoá lạnh lùng xua dĩ vãng

Nhưng vẫn không xoá được ánh kiêu hùng

Của những gương rạng rỡ nét tinh trung

Lòng dũng cảm những anh hùng đất Việt"

(Anh Hùng Đất Việt - Đằng Phương Nguyễn Ngọc Huy)

Thác là thể phách, còn là tinh anh, anh Bích chỉ ra đi bằng thể phách, nhưng vẫn quấn quyện cùng dân tộc và anh em bằng tinh anh. Người ta chỉ thật sự chết đi khi không còn ai nhắc gì đến họ nữa, nhưng với anh, anh đã hoà cùng dân tộc và dân tộc là một dòng sống liên tục như dòng sông chảy dưới chân cầu, nên anh vẫn sống với anh em bằng tinh anh. Cái tử để làm mới và phát triển cái sinh trong Lẽ Biến Động, nếu vô tử sẽ vô sinh, thi sĩ Hoàng Cầm trong Đêm Liên Hoan có đoạn

- Trong tiểu đội anh, những ai còn ai mất? 
- Không, không ai còn ai mất 
Ai cũng chết mà thôi! 
Kẻ trước người sau lao vào giặc 
Giữ vững ngàn thu một giống nòi

Mất còn là lẽ biến di, nhưng giữ vững ngàn thu một giống nòi là cam kết không thể thay đổi cho vận mạng dân tộc Việt của chúng ta. Anh Ngô Nhân Dụng có quyển sách "Đứng Vững Ngàn Năm", anh Bích vẫn sống và đứng vững ngàn năm trong lòng sử Việt.

Thương mến nhớ về anh.

Lê Minh Nguyên

11/3/2016